مقالات

بازرسی پیچ و مهره

بازرسی پیچ و مهره

بازرسی پیچ و مهره

عکس العمل های پیچ و مهره نسبت به بارهای اعمالی , از طریق آزمون خواص مکانیکی مشخص و معین میشود. خواصی مانند استحکام کششی , استحکام تسلیم  سختی , ضربه پذیری و … همگی در معرض تغییراتی قرار میگیرند که به انتخاب روش های تولید و عملیات متالورژیکی بستگی دارد.

بازرسی های پیچ مهره , باید مطابق نقشه های تایید شده , درخواست خرید , مشخصات فنی پروژه و استاندارد های معرفی شده انجام پذیرد.

پیشنهاد می شود از این کاب همربا چک لیستی برای بازرسی استفاده گردد و یا به طور مجزا , به بند هایی از آن اقتباس و استناد شود.

انواع پیچ و مهره , بسیار متنوع می باشند , بنابراین مطالب این کتاب جنبه عمومی داشته و نه به عنوان مرجع قطعی بلکه به عنوان راهنما , تهیه و تدوین گردیده است , مطلوب ترین حالت بازرسی پیچ و مهره , در حین ساخت می باشد زیرا نظارت ر تمامی مراحل میسر است.

۱-۴- بازرسی های در حین ساخت:

۱- بررسی گواهینامه مواد اولیه

الف ) نام و محل سازنده

ب ) شماره گواهی نامه

پ ) شماره ریختگی مواد اولیه

ث ) شماره سریال محصول

ج ) ترکیب شیمیایی

چ ) خواص مکانیکی و..

ه ) نتیجه عملیات حرارتی صورت گرفته .

 

۲- بررسی ظاهری مواد اولیه

الف ) تطبیق شماره شناسایی مواد با شماره گواهینامه ,

ب ) بررسی مواد برای دارا بودن مشخصات فنی صحیح مورد نظر استاندارد

ح ) بررسی ظاهری و ابعاد مواد اولیه و انطباق با مشخصات فنی پروژه

 

۳- بازرسی و نظارت بر ماشینکاری یا دیگر فرآیندهای ساخت

۴- بازرسی و نظارت بر عملیات حرارتی

۵- بازرسی پوشش نهایی

الف ) فرآیند پوشش دهی مطابق با درخواست کارفرما یا استاندارد مرتبط ,

ب ) کنترل ضخامت لایه پوشش مطابق با مشخصات فنی پروژه , به وسیله ارکومتر

ج ) نظارت بر تست پاشش نمک (Salt spray) در صورت نیاز

د ) بازرسی ظاهری برای کنترل عیوبی مانند ضخامت بیش از اندازه  و یا عدم پوشش .

۶- بازرسی چشمی و ابعادی

۷- بازرسی نشانه گذاری

۸- بازرسی و آزمون های نهایی مکانیکی

۹- بررسی مدارک و گواهی نامه صادر شده برای محصول توسط سازنده

۱۰- بازرسی بسته بندی و حمل

در بازرسی نهایی محصول (یا هنگام خرید)بند های ۱ الی ۴ از دستور کار حذف شده و بند ۵ نیز در صورت نیاز به حفاظت سطح , در دستور کار بازرسی قرار می گیرد.

 

۲-۴- مدارک بازرسی

با این که برخی پیچ و مهره ها با وجود داشتن گواهینامه کیفی و سایر مدارک , در کاربری خود دچار شکست می شوند , اما اخذ گواهینامه از تامین کننده , تا حدودی موجب اطمینان خاطر بوده و تاکیدی بر مسئولیت های وی می باشد .

۱- مدارک مرجع

در این گونه مدارک , جنبه ماخذ را داشته و برای اعمال تلرانس و یا به عنوان مرجع در حل اختلافات احتمالی , استفاده می شوند که شامل این موارد است :

  • درخواست خرید کارفرما یا همان مشخصات فنی پروژه

, (Purchase order technical Specification) و

  • استاندارد های اعلام شده از طرف کارفرما و در صورت اعلام استاندارد خاص , استاندارد های مشخص پیچ و مهره مانند ASTM , ANSI , DIN , ISO , IFI …

 

۲- مدارکی که باید در اختیار بازرس قرار گیرد:

  • درخواست خرید شامل تعداد , اندازه پیچ و مهره و واشر , و استاندارد های مرتبط ابعادی و مکانیکی , مانند EN 20898 برای مشخصات مکانیکی و EN24014 برای مشخصات ابعادی پیچ ها ,
  • خواص مکانیکی و گرید مقاومتی ,
  • نوع پوشش دهی و ضخامت پوشش و طلاعات اضافی ,
  • گواهینامه مواد اولیه مصرفی ,
  • برنامه کنترل کیفی (Q.C.T.M) و برنامه بازرسی (ITP) ,
  • روش نمونه برداری (Sampling Procedure) ,
  • دستور العمل و نتایج عملیات حرارتی ,
  • گواهینامه های کالیبراسیون ابزار اندازه گیری ,
  • دستور العمل دسته بندی , محافظت و علامتگذاری بسته ها و حمل , و
  • فهرست اقلام بسته بندی (Packing list) .

 

۳- مدارک ارائه شده از سوی سازنده برای بررسی و امضا

  • گزارش های مختلف ساخت و کنترل کیفی ,
  • گواهینامه مواد اولیه مصرفی ,
  • گزارش های ابعادی ,
  • گزارش تست سختی ,
  • گزارش تست بارگواه (Proof Load) (برای مهره) ,
  • گزارش تست کشش (Tensile) ,
  • گواهینامه پوشش سطحی ,
  • گزارش تست های غیر الزامی و اطلاعات جانبی مفید ,
  • نشانه گذاری روی اقلام و علائم بسته بندی ,
  • فهرست اقلام بسته بندی (Packing list) , و
  • گواهینامه انطباق محصول .

 

۳-۴- نمونه برداری برای انجام بازرسی

معمولا روش و نحوه نمونه برداری برای تست های مختلف و بازرسی ها , در قرارداد مشخص شده  یا تعداد نمونه اهی مرتبط بازرسی به صورت شفاف و دقیق بیان می گردد و یا برای نمونه برداری , در قرارداد استانداردی به عنوان مرجع ذکر می شود و یکی از استاندارد های مرجع برای نمونه برداری عمومی ISO 2859 بوده , اما استاندارد اروپایی نمونه برداری ویژه پیچ و مهره , ISO 3269 می باشد .

اگر چه تاکید می شود که پیچ و مهره ها مشخصات فنی مورد نیاز در استاندارد ها را برآورده می نمایند ,  اما در تولید انبوه , تقریبا تحقق تمامی الزامات بسیار دشوار است . جدا سازی پیچ و مهره هایی که نیازمندی های استاندارد را برآورده می کنند از سایر پیچ ها (به علت نوع کاربری و سرویس دهی گوناگون پیچ و مهره) , نه ضرورتی دارد و نه اقتصادی است .

Sample نمونه ای است که به طور تصادفی, از یک Lot یا Batch گرفته می شود و به عبارت دیگر, شانس انتخاب آن با بقیه قطعات برابر است.

Lot تعدادی پیچ و مهره از یک نوع, یک کلاس تلرانس ابعادی, یک کلاس مقاومتی و یک ابعاد است که در شرایط واحد و یکسان تولید شده و در یک زمان به بازرس ارائه می شود.

در استاندارد ISO , سطح کیفی پذیرش (AQL) واژه ای است با معنای سطحی از کیفیت در یک روش نمونه برداری , که با توجه به اهمیت کالا و شرایط بازرسی تعیین می گردد .

توجه ۱ : گرید محصول با طبقه بندی محصول , بر حسب تلرانس و لقی آن مشخص می گردد (به استاندارد ISO 4759-1 مراجعه شود) .

توجه ۲ : برای مشخصه هایی که در شرایط چکش کاری گرم قرار گرفته اند , AQL برابر ۵/۲ استفاده می شود . محصولات تولیدی به روش چکش کاری گرم , به طور جدا گانه بازرسی می شوند .

مشخصه های اصلی یا Major , به ابعادی گفته می شود که بر کاربری یا ماهیت پیچ و مهره تاثیر گذار بوده و بر مشخصه های فرعی یا Mainor  تاثیر چندانی ندارد .

ریسک تامین کننده , اصطلاحی است به معنای احتمال برآورده نشدن الزامات فنی یک Lot و در واقع عددی است که به AQL مخصوص خود مربوط می شود .

خریدار مجاز است پیچ و مهره هایی را که تحویل گرفته , از نظر عملکردی و کاربری آزمایش نماید , در ضمن قضاوت او توجیه پذیر است , به شرایطی که از میزان ریسک تامین کننده در مورد مشخصه های ابعادی بالاتر از ۵/۰% و در مشخصات مکانیکی (استحکامی) بالاتر از ۱۲% تجاوز نکنند .

چنانچه نایزمندی خریدار محصول , مبتنی بر کیفیت ابعادی دقیقی باشد (کلاس لقی ۴h/5H) , گرید آن با حروف A یا B مشخص می گردد و اگر نیازمندی , مبتنی بر کیفیت ابعادی نه چندان دقیق (کلاس لقی ۷g/8H) باشد , گرید محصول با حرف C  تعیین می گردد .

بنابراین , برای نمونه برداری محصولات با گرید A و B , باید حجم نمونه هایی که از ردیف ریسک تامین کننده ۵% قرار دارند تعیین گردد .

اگر اعتبار سازنده برای خریدار محقق نگردیده باشد و یا اصولا توانمندی لازم برای تولید محصولات با ابعاد دقیق را دارا نباشد , در این صورت می توان در ستون مربوط به Supply Risk جدول ۸ , برای تعیین حجم نمونه از درصد پایین تری از ریسک تامین کننده استفاده گردد , به عنوان مثال ۴% .

اصطلاح دیگری با نام LQ10  وجود دارد که به کاربری و عملکرد پیچ و مهره مربوط می شود , به این معنی که برای پیچ ومهره هایی که کاربری و عملکرد آنها همیت بیشتری دارد , مقدار LQ10 کمتر است , بنابراین مستلزم حجم نمونه برداری و صرف هزینه بازرسی بیشتری است .

نسبت LQ10/AQL تنها توسط خریدار تعیین می شود .

توجه ۱ : سایر مشخصات می توانند بر اساس مشخصات فنی پروژه , تعیین سطحی کیفی می شوند .

توجه ۲ : استحکام کششی و تنش در ۲/۰% کرنش دائمی , می تواند در یک آزمایش تست شود .

توجه ۳ : اگر مقدور است , مطابق گرید های فولاد مربوطه تست شود .

در صورتی که حجم انباشته (Lot Size) کمتر ازحجم نمونه (Sample Size) باشد , باید روی همه نمونه ها بازرسی انجام شود . به عنوان مثال , اگر بخواهیم رزوه های یک پیچ با گل شش ضلعی و درجه کیفی A را بازرسی کنیم , چون محصول سازنده از درجه کیفی بالایی برخوردار است , ریسک تامین کننده با مقدار ۵ مناسب است . بنابراین در می یابیم که AQL برابر ۱ بوده , سپس حجم نمونه ۸۰ و حد پذیرش ۲ تعیین می گردد . یعنی اگر ۳ نمونه از ۸۰ نمونه مردود شوند , تمامی محموله مردود اعلام می گردد .

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید